Faaliyetler
Kadın, Barış ve Güvenlik (WPS) Gündemi Nedir?
Kadın, Barış ve Güvenlik (WPS) Gündemi, 31 Ekim 2000 tarihinde kabul edilen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1325 Sayılı Kararı (BMGK1325) ile ortaya çıkmıştır ve günümüze dek kabul edilen dokuz ek karar ile genişlemiştir. Bu gündem, kadınların çatışmaların önlenmesi ve çözümünde, barış müzakerelerinde, barış inşasında, insani müdahalelerde ve çatışma sonrası yeniden yapılanma süreçlerindeki merkezi rolünü tanıyan dönüştürücü bir küresel çerçevedir.
WPS Gündemi dört temel sütun üzerine kuruludur:
- Katılım: Kadınların barış ve güvenlik konularında karar alma süreçlerinde eşit temsilinin sağlanması
- Koruma: Kadın haklarının korunması ve çatışma ile çatışma sonrası dönemlerde toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesi
- Önleme: Çatışmaların kökenine inen nedenlerin toplumsal cinsiyet duyarlı analiz ve erken uyarı mekanizmalarıyla ele alınması
- Yardım ve İyileşme: Kadınların ihtiyaç ve seslerinin çatışma sonrası iyileşme, rehabilitasyon ve yeniden yapılanma süreçlerine dâhil edilmesi
Neden Önemlidir?
WPS yalnızca kadınların dâhil edilmesiyle ilgili değildir; barış ve güvenliğin nasıl anlaşıldığını ve uygulandığını dönüştürmekle ilgilidir. Buna göre toplumsal cinsiyet eşitliği ve sürdürülebilir barış birbirine bağımlı olup; kadınların katılımı ve korunması olmadan barış kırılgan ve eksik kalmaktadır. Bu gündem, geleneksel, erkek egemen güvenlik anlayışlarını sorgulamakta ve kesişimsel, kapsayıcı ve insan odaklı barış inşası yaklaşımlarını ortaya koymaktadır.
AB ve WPS Gündemi
Avrupa Birliği (AB), WPS ilkelerini dış politika, güvenlik ve kalkınma politikalarına entegre etmede bir lider haline gelmiştir. Bunu konudaki girişimlerin örnekleri arasında: AB Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı III (2021-2025), AB Kadın, Barış ve Güvenlik Eylem Planı (2019-2024), AB Stratejik Pusulası (2022) yer almaktadır. AB, toplumsal cinsiyet eşitliğini hem temel bir değer hem de küresel barış ve istikrar için stratejik bir öncelik olarak görmektedir. Bu yaklaşım, Avrupa Birliği Antlaşması’nın (TEU) 2. ve 3. maddeleriyle uyumludur; bu maddeler barış, eşitlik ve insan haklarını Birliğin kurucu ilkeleri arasında tanımlamaktadır.